Een korte geschiedenis van burlesque en zijn oorsprong

Exterior of Republic Theatre advertising Minsky’s Burlesque (209 West 42nd St, ca. 1931-38).

Ik zit al 13 jaar in de burlesque scene, in deze jaren heb ik veel burlesque-conventies bijgewoond en legendes van burlesque ontmoet zoals Tempest Storm ‘Queen of Exotic Dancers’ en zelfs masterclasses gevolgd van April March ‘The First Lady of Burlesque’, Marinka ‘Queen of the Amazons’ en Joan Arline ‘The Sexquire Girl’.

Deze burlesque legendes deelden met mij burlesque herinneringen en verhalen uit de jaren 1940 tot 1970. En dus, geïnspireerd door hun verhalen over de geschiedenis van burlesque, besloot ik wat meer onderzoek te doen. Ik wilde de oorsprong van mijn favoriete kunstvorm blootleggen, want in de jaren 1990, toen burlesque een opleving beleefde en na de release van de film Burlesque in 2010, was er veel verwarring rond het genre. Elke gemeenschap had zijn eigen interpretatie van burlesque, omdat er geen duidelijke definitie was voor deze amusementskunstvorm.

De Oorsprong van het Woord Burlesque

Ik kwam verschillende mogelijke oorsprongen voor het woord ‘burlesque or burlesk’ tegen, allemaal met Latijnse wortels. Waarschijnlijk is BURLESQUE afgeleid van het Italiaanse ‘burlesqo’ en dit komt op zijn beurt van het Spaanse ‘burla’ wat spot betekent of het Italiaanse ‘burla’ wat een grap betekent. Het betekent dat dit woord werd gebruikt om iets grappigs te beschrijven en belachelijk te maken.

De Vroege Jaren

Veel aspecten van burlesque waren aanwezig in de komedies van het oude Griekenland en werden later aangepast door Romeinse toneelschrijvers voor het toneel, waardoor ze hun eigen soort satire en parodie creëerden.

Het woord burlesque verschijnt aan het begin van de 14e eeuw in de Europese literatuur in satirische werken. In het begin van de 18e eeuw werd het woord burlesque gebruikt om muziekwerken te beschrijven waarin serieuze en komische elementen naast elkaar werden geplaatst of gecombineerd om een ​​grotesk effect te bereiken.

Vintage Burlesque Poster 1898.

Victoriaans Burlesque

Rond 1830 werd Victoriaanse Burlesque populair in Engeland, destijds was het een theatrale vorm van entertainment – gewaagd en komisch, waarin op bekende muziek, ballet, opera en Shakespeare parodieën werden gemaakt. Vaak werden de mannelijke rollen gespeeld door actrices, en oudere-vrouwelijke rollen door acteurs. Eerst waren dat korte nummers, later groeiden ze uit tot het hele avondprogramma.

Portret: Lydia Thompson Photographer: Napoleon Sarony
Credit: Harvard Theater Collection, TCS 2, Box 429

Gouden Eeuw van Burlesque


Eind jaren 1860 introduceerde Lydia Thompson, burlesque producer en scenarioschrijver, haar groep ‘British Blondes’ in New York met de burlesque show ‘Ixion’. Tijdens deze show waren er veel benen te zien, weliswaar bedekt met panty’s. Dames speelden de mannelijke rollen en droegen mannelijk ondergoed – in die tijd was het een zeer provocerende show en had humor, parodie, zang, dans, travestie, gewaagde grappen en underdressed knappe vrouwen (zoals je je voor die tijd kunt voorstellen zorgde voor veel opschudding).

Na het enorme succes van British Blondes, werd burlesque steeds populairder in Amerika en tegen 1905 vormden eigenaren van burlesque theaters vaudeville-achtige circuits van kleine, middelgrote en grote theaters. Burlesque acts waren goedkoper dan vaudevillians en circuits zorgden elke week voor een nieuwe show. Burlesque-artiesten brachten een volledig seizoen van veertig weken door als onderdeel van één complete groep. Het was een stabiele bron van inkomsten, maar het was geen prestigieus werk omdat het werd gezien als iets voor de lage en middenklasse. Desondanks traden vaak Vaudeville-artiesten onder pseudoniemen op in burlesque shows tijdens droge periodes.

Tegen die tijd kwamen burlesque shows in drie akte:
Akte 1: Het ensemble entertaint met liedjes en grappen in een formele respectvolle stijl.
Acte 2: De variétévoorstellingen.
Akte 3: De muzikale burlesque.

Vintage photos collected by Charles H. McCaghy.
In 1907 opende de ‘Ziegfeld Follies’ op Broadway en liep tot 1936 (met een pauze tussen 1931 en 1934). In 1912 begon ‘Minsky’s Burlesque’ met het opbouwen van een burlesque imperium en werd destijds de beroemdste showbusiness-personen in New York. Burlesque circuits groeiden tot de drooglegging in de jaren 1920 en toen sloten ze allemaal, zodat de theaters op zichzelf stonden (het werd te duur entertainment voor die tijd). Dit zorgde voor een toename van het aantal nachtclubs en waar burlesque naartoe verhuisde.

In deze periode krijgt Burlesque meer stripelementen met een focus op naaktheid. Hoewel Strip Tease al bestaat sinds de Little Egypt artieste een ‘hootchie-coochie’ uitvoerde op de Chicago World’s Fair in 1893, en burlesque ster Milly DeLeon ‘The Girl in Blue’ kousenbanden in het publiek gooide tijdens haar shows. Strip Tease werd populairder omdat de gebroeders Minsky het promootten door de grenzen te verleggen en met de wet te spelen.

Houd er rekening mee dat halfnaakte vrouwen op het podium toen geen nieuw fenomeen waren. Er waren al ‘Tableau-artiesten’ die halfnaakte levende standbeelden waren als kunstvoorwerpen en de goddelijke tempeldans uitgevoerd door Mata Hari welke de humor en het plagen miste. In tegenstelling tot hen waren ‘burlesque stripteases’ een meer betrokken amusementsformaat en artiesten moesten voorzichtig zijn en zich aan de regels houden zonder te ver te gaan, omdat ze gevangen konden worden gezet voor het corrumperen van de openbare moraal. Begin jaren 1930 kwam de dresscode en artiesten konden zich niet verder uitkleden dan hun ‘strings en pasties’. In sommige staten waren zelfs strengere regels van kracht, zoals groter ondergoed of het dragen van kousen over het hele lichaam zonder de huid bloot te stellen.

Komedie was niet langer de belangrijke attractie in burlesque en de Strip Tease werd artistieker en steeds grafischer. Grootse sterren uit die tijd waren Sally Rand met haar sierlijke dans en Gypsy Rose Lee met haar scherpe gevoel voor humor. Burlesque was een relatief veilige bron van opwinding voor getrouwde mannen en jongeren, burlesque clubs waren plekken waar je je voor weinig geld kon vermaken en warm worden. Vergeet niet dat het de tijd van Drooglegging en The Great Depression was, dus mensen probeerden te ontsnappen aan de realiteit in burlesque nachtclubs.

Jaren 1940-1950 Van Toneel naar Scherm

Burlesque shows worden ‘bump and grind’ routines en een beetje levenloze komische stukjes. Het verloor de parodie en komedie die de ziel van burlesque in de vroegere jaren was. In 1937 sloten New York Burlesque-huizen, afgedaan als leveranciers van ‘vuiligheid’. Het woord Burlesque en Minsky zijn verboden in openbare advertenties. Dit leidde tot een nieuw hoofdstuk in de geschiedenis van burlesque – het verplaatste zich van het podium naar het scherm, met populaire films zoals Lady of Burlesque, Striporama, French Follies en vele anderen.

Portret: Lili St. Cyr 1955.

1955 Showgirls

In 1955 verhuizen Harold Minsky en Minsky’s Burlesque naar Las Vegas en hij maakt burlesque toegankelijk voor een publiek uit de hogere en middenklasse. Harold hield een koorlijn, topkomieken, een hippe band en ‘The Star Strippers’. The Star Strippers van zijn show waren zijn eigen ontdekkingen zoals Cherrie Britton en Lily St.Cyr en andere getalenteerde artiesten zoals April March, Tempest Storm (ik had het geluk deze twee legendes in 2011 op BHoF te ontmoeten). Zijn shows liepen 6 jaar in Dunes en daarna in Silver Slipper, Thunderbird en The Aladdin. Harold was een inwoner van Las Vegas tot aan zijn dood in 1977. De laatste Minsky’s Burlesque show was in 1978, maar deze naam zal nooit worden vergeten.

1970 Daling van Burlesque

Met de seksuele revolutie en een overdosis aan naaktheid in de media verliest Burlesque zijn nieuwigheid en een scherpe daling in populariteit zet in.

Ik ging even door de geschiedenis van Burlesque en het werd steeds duidelijker dat dit woord in verschillende tijdsperioden verschillende betekenissen had. In mijn volgende blog vertel ik over de burlesque comeback in de jaren 1990, Neo burlesque en burlesque performers van heden.

2 reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

2 reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.